فرمان ، و قانون پاداش كه در اثر مخالفت و يا موافقت فرمان وضع و اعتبار مىشود . و در تمام حكومت‌هاى جهانى و بين المللى و حكومت‌هاى خصوصى ، و بين هر فردى از افراد انسان و افراد زير دست او ، اين اصل و قاعدهء كلّى : قانون و فرمان ، و پاداش در برابر موافقت و يا مخالفت قانون ، دور مىزند . و اگر فردى از افراد انسان بخواهد به بهرهء مادّى و يا معنوى و اصل گردد ، و به حسب آنچه كه اجتماع براى او مقرّر كرده است ، موجباتش در نزد او نباشد ؛ و يا اينكه ضررى را و شرّى را كه در اثر مخالفت عهده و تكليف متوجّه او شده است از خود دور كند ، و در نزد او دافع اين ضرر كه همان امتثال امر و خروج از عهدهء تكليف است نبوده باشد ؛ اين جا جاى شفاعت است . و به عبارت ديگر هر گاه بخواهد به پاداش نيكوئى برسد ، و تهيّهء اسباب آن را از اطاعت اوامر مولويّه و اجتماعيّه ننموده باشد ؛ و يا بخواهد پاداش سخت و عقابى را از خود بردارد ، بدون آنكه تكليف متوجّه به خود را به جاى آورده باشد ؛ اينجا جاى شفاعت است ، و در اين صورت معنى و حقيقت آن به ظهور مىرسد و اثر مىكند ؛ و ليكن بايد دانست كه اين امرِ شفاعت بطور كلّى و مطلق صورت نمىبندد و طرفى به خود نمىگيرد ، مگر در مواردى خاصّ . مثلًا كسى كه اصولًا لياقت تلبّس به كمال مخصوصى را ندارد ، يا آنكه رابطه اى كه او را به صاحب شفاعت ربط دهد در ميان نباشد ،